Święto Ogniowe ma 300 lat. W Żorach pokażą historię tradycji i głosy seniorów

Za białymi obrusami w oknach, płomieniami pochodni i coroczną procesją kryje się historia sięgająca początku XVIII wieku. Podczas spotkania w Muzeum Miejskim w Żorach będzie można poznać mniej oczywiste znaczenia Święta Ogniowego oraz posłuchać wspomnień osób, które uczestniczą w nim od dzieciństwa. Prelekcja pokaże także, jak tradycja przetrwała wojenne zakazy i ograniczenia czasów PRL-u.

• Od ślubowania po procesję wokół kościoła
• Seniorzy zachowali wspomnienia, których wcześniej nie nagrano

Od ślubowania po procesję wokół kościoła

Spotkanie „Żory i ogień – 300 lat tradycji” odbędzie się 5 października o godz. 12.00 w Muzeum Miejskim w Żorach. Opowieść rozpocznie się od pożaru z 1702 roku i ślubowania, które mieszkańcy złożyli po tym wydarzeniu. To właśnie ono dało początek zwyczajowi obchodzonemu nieprzerwanie od ponad trzech stuleci.

Święto Ogniowe od kilku lat znajduje się na Krajowej liście niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Mimo corocznej obecności mieszkańców na procesji historia tej tradycji nie zawsze jest dobrze znana, zwłaszcza młodszemu pokoleniu.

Prelegenci opowiedzą o kolejnych etapach obchodów, ale także o momentach, gdy ich organizacja była utrudniona lub niemożliwa. Wśród omawianych tematów znajdą się:

• zakaz organizowania procesji podczas okupacji,
• ograniczenia wprowadzone przez władze PRL-u,
• nietypowa trasa procesji w czasie stanu wojennego, gdy wydarzenie odbywało się wokół kościoła, a nie wokół Rynku,
• współczesna msza celebrowana przez arcybiskupa metropolitę katowickiego,
• procesja z pochodniami, w której co roku uczestniczą mieszkańcy.

Osobne miejsce zajmie domowy wymiar święta. Białe obrusy, kwiaty, świece i wstążki pojawiające się na oknach oraz parapetach to elementy dekoracji przekazywane z pokolenia na pokolenie. Dzięki temu tradycja nie ogranicza się do oficjalnej procesji, ale jest obecna także w żorskich mieszkaniach.

Powiązany artykuł

Żory i ogień – 300 lat tradycji. Prelekcja

Seniorzy zachowali wspomnienia, których wcześniej nie nagrano

Prelekcja jest częścią projektu „Ogień pamięci – dokumentacja i przekaz ustny Święta Ogniowego w Żorach”, realizowanego przez Fundację Sztuka. Jego ważnym elementem są nagrania rozmów z żorskimi seniorami, którzy od dzieciństwa uczestniczą w procesji i pamiętają obchody z lat 60. i 70. XX wieku.

Twórcy projektu chcą utrwalić ich wspomnienia, zanim odejdzie pokolenie, które przez dziesięciolecia przechowywało tę wiedzę. Rozmowy nie mają formy wykładów historycznych. To osobiste relacje depozytariuszy tradycji, pokazujące, czym Święto Ogniowe było dla nich i jak wyglądało w czasach, gdy jego organizowanie napotykało ograniczenia.

W ramach projektu powstaje także strona poświęcona historii święta. Trafią na nią:

• nagrania z seniorami,
• cyfrowe archiwum fotografii i dokumentów,
• opracowanie historii Święta Ogniowego na podstawie źródeł,
• informacje o wpisie na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego.

Materiały będą bezpłatne i niekomercyjne. Strona ma spełniać standard dostępności WCAG 2.2, a filmy zostaną wyposażone w napisy. Dzięki temu z nagrań będą mogły korzystać także osoby niesłyszące i słabosłyszące. Podczas prelekcji organizatorzy zamierzają pokazać pierwsze fragmenty rozmów, które do niedawna istniały wyłącznie w pamięci najstarszych mieszkańców.

Spotkanie odbędzie się w:

• Muzeum Miejskim w Żorach, przy ul. Muzealnej 1/2,
• 5 października 2026 roku,
• o godz. 12.00.

Projekt „Ogień pamięci” realizuje Fundacja Sztuka. Zadanie dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Narodowego Instytutu Dziedzictwa „Niematerialne – przekaż dalej 2026”.

na podstawie: Urząd Miasta Żory.