Kołocz śląski słodki symbol tradycji z Żor

Kołocz śląski to jedno z najbardziej rozpoznawalnych ciast regionu, prawdziwa duma śląskich cukierników i gospodyń. W Żorach i innych śląskich miejscowościach kołocz od wieków gości na stołach podczas najważniejszych uroczystości wesel, świąt i odpustów. Jego wyjątkowość potwierdza fakt, że został wpisany na Listę Produktów Tradycyjnych Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. To drożdżowe ciasto z chrupiącą kruszonką, które może być nadziewane makiem, serem lub jabłkami, choć w niektórych domach można spotkać też wersję bez nadzienia, tzw. kołocz pusty.

Na Śląsku kołocz pełnił niegdyś ważną rolę obrzędową obowiązkowo wręczano go gościom weselnym jako symbol dobrobytu i szczęścia dla młodej pary. Do dziś w Żorach i okolicach można usłyszeć powiedzenie: Bez kołocza ni ma wesela” co tylko podkreśla, jak istotne miejsce zajmuje to ciasto w lokalnej kulturze.

A teraz czas na sprawdzony przepis na prawdziwy kołocz śląski z serem , który smakuje dokładnie tak, jak ten przygotowywany przez nasze babcie!

Przepis na kołocz śląski z serem

📌 Porcja dla: 10-12 osób

⏳ Czas przygotowania: ok. 2,5 godziny (wraz z wyrastaniem ciasta)

Ciasto drożdżowe:

• 500 g mąki pszennej (typ 550)
• 30 g świeżych drożdży lub 7 g suchych
• 100 g cukru
• 250 ml ciepłego mleka
• 80 g masła (roztopionego)
• 1 jajko + 2 żółtka
• Szczypta soli

Nadzienie serowe:

• 500 g twarogu półtłustego (dobrze zmielonego)

• 1 żółtko

• 80 g cukru

• 1 opakowanie cukru wanilinowego

• 50 ml śmietany 18% (lub mleka)

• 1 łyżka budyniu waniliowego w proszku (lub mąki ziemniaczanej)

• 150 g mąki pszennej

• 100 g cukru

• 100 g masła

• Opcjonalnie: szczypta cynamonu

Przygotowanie:

1. Przygotowanie zaczynu w miseczce rozkrusz drożdże, dodaj łyżkę cukru, 3 łyżki mąki i 100 ml ciepłego mleka. Wymieszaj i odstaw na 15 minut do wyrośnięcia.
2. Ciasto drożdżowe w dużej misce przesiej mąkę, dodaj resztę cukru, sól oraz jajko i żółtka. Wlej wyrośnięty zaczyn, pozostałe mleko i roztopione masło. Wyrabiaj ciasto przez około 10-15 minut, aż stanie się elastyczne i gładkie. Przykryj ściereczką i odstaw na 1-1,5 godziny do wyrośnięcia (powinno podwoić objętość).
3. Nadzienie serowe w misce wymieszaj twaróg z cukrem, cukrem wanilinowym, żółtkiem, śmietaną i budyniem. Masa powinna być gładka i kremowa.
4. Kruszonka w osobnej misce rozetrzyj mąkę z cukrem i masłem, aż powstaną charakterystyczne okruchy. Możesz dodać odrobinę cynamonu dla głębszego aromatu.
5. Formowanie ciasta wyrośnięte ciasto rozwałkuj na placek i wyłóż nim dużą blachę (ok. 30x40 cm). Na wierzch równomiernie rozprowadź nadzienie serowe. Posyp całość kruszonką.
6. Pieczenie piekarnik nagrzej do 180°C (góra-dół). Piecz kołocz przez 35-40 minut, aż wierzch się zarumieni.
7. Studzenie i podanie po upieczeniu pozostaw ciasto do ostygnięcia. Tradycyjnie kołocz śląski kroi się w prostokąty i podaje posypany cukrem pudrem.

Wartości odżywcze (na 1 kawałek, przy 12 porcjach):

• Kalorie: ok. 380 kcal
• Białko: 10 g
• Tłuszcze: 15 g
• Węglowodany: 50 g

Z czym podawać?

Kołocz śląski to idealny dodatek do popołudniowej kawy lub herbaty. W Żorach często serwuje się go na świątecznych stołach w towarzystwie kompotu z suszu lub tradycyjnej kawy z mlekiem.

Jak zmodyfikować przepis?

• Wersja z makiem zamiast masy serowej użyj 500 g mielonego maku, wymieszanego z miodem, bakaliami i odrobiną śmietanki.
• Wersja jabłkowa nadzienie serowe zastąp prażonymi jabłkami z cynamonem.
• Kołocz w wersji fit użyj mąki pełnoziarnistej, zamień cukier na erytrytol, a masło na olej kokosowy.

Kołocz śląski to prawdziwa regionalna potrawa żorska , która od lat zachwyca swoim smakiem. Jeśli chcesz poczuć klimat śląskiej kuchni w swoim domu, koniecznie wypróbuj ten przepis!